تاریخ از دید پروفیسور «ای اچ کار»E H Carr،

پروفیسور «ای اچ کار»E H Carr، تاریخ را به دو مفهوم به کار می برد:

۱) آنچه که در گذشته رُخ داده (تاریخ به مثابه‌ی گذشته)

۲) روایت‌های که تاریخ نگاران از آن رویدادها می نویسند.( تاریخ به مثابه‌ی روایتی از گذشته).

۱-

به عنوان خوانندگان تاریخ، ما با روایت‌های تاریخ نگاران سروکار داریم. از آنجایی که تاریخ نگار بی طرف وجود ندارد، تاریخ بی طرف و قابل اعتماد همه نیز نمی تواند وجود داشته باشد. هر تاریخ نگار وقتی از رویداد های گذشته روایت می کند، همواره از منظر حال به آن نگاه می کند. تاریخ نگار پیش از نوشتن، پیش فرض‌های در ذهن خود دارد، سعی می کند برای باوری ساختن آن‌ها، از میان صد‌ها و هزاران «سند تاریخی» اسنادی را برگزیند که ادعای او را اعتبار ببخشد. رویکرد تاریخ نگار به گذشته، همیشه گزینشی، سلیقه‌یی و جانبدار است. بنا بر آن، پیش از خواندن تاریخ، لازم است که تاریخ نگار را به خوبی بشناسیم که در کجای «تضاد‌های اجتماعی» جامعه قرار دارد.

۲-

شاید تاریخ یکسره جعل و دروغ نباشد؛ اما بدن شک واقعیت‌ آلوده با جعل و دروغ است. خطر تاریخ هم از همین‌جا ناشی می شود. تاریخی که واقعیت‌های آن با جعل و دروغ آلوده باشند، خطرناکتر از تاریخ است که «دروغ محض» باشد. زیرا «جعل آشکار) را به دشواری کسی باور خواهد کرد. اما دروغ در پناه واقعیت را به آسانی باور می کنند. برای آن می جنگند، می کشند و کشته می شوند.

۳-

چنین تاریخی بین «ما» و «آنها» مرز می کشد، به اختلاف، تفرقه و دشمنی دامن می زند. به سادگی باعث می شود «واقعیت‌»های تاریخ «ما» برای «آنها» دروغ و «واقعیت» تاریخ «آنها» برای «ما» دروغ محض بنماید.

۴-

وقتی هابسباوم از تاریخ به عنوان «مواد خام ملی گرایی و ناسیونالیسم» یاد می کند، سخن دقیق و به جایی می زند. ناسیونالیسم بدون «تاریخ» در هیچ سرزمینی نمی تواند ریشه کند. «تاریخ» زمینه‌‌ی اصلی رشد ملی گرایی و ناسیونالیسم است. دولت‌ها به کمک نخبگان و نظام آموزشی (تدریس تاریخ) به شکل گسترده این زمینه را بوجود می آورد. بنا بر آن، نظام آموزشی دولت‌ها و خطری که از این ناحیه در آن وجود دارد، باید افشا شود.

در واقع چرا باید به کودکان «تاریخ»، هر نوع تاریخ، آموزش داده شود؟

۵-

تاریخ به صورت بالقوه خطرناک است. به دست ملی گرایان و قوم گرایان که افتاد، به ابزار جنگ، خون ریزی و انتقام جویی تبدیل می شود. در آن صورت، به گفته‌ی هابسباوم، « خطرناکتر از بمب اتم» خواهد شد. وقتی واقعیت‌های تاریخی آلوده با دروغ شوند، امکان تلنبار ادعا های تاریخی «حق» و «ناحق» در آن وجود دارد، ادعا های که می توانند به کانون جنگ های تباه کن تبدیل شوند.

۶-

از این نگاه کشور ما، افغانستان، می تواند انبار خطرناک باروت باشد. امروز امکان نوشتن، چاپ و نشر، بیش از هر زمان دیگر مساعد است. هر کس که کم یا بیش توان خواندن و نوشتن داشته باشد، می تواند شوق نوشتن تاریخ کند. کسی را نمی توان از نوشتن آن باز داشت. اما به عنوان خواننده، می توان در خواندن آن احتیاط لازم را به کار گرفت.

ودود «جوشن»