نوشتۀ: مایکا مککارتنی و جان فِنگ – خبرنگار امور چین
منبع: نیوزویک
——————-
هنگامی که دونالد ترامپ در نخستین دور ریاستجمهوری خود جنگ تجاری با چین را آغاز کرد، این اقدام در چارچوب اجماعی روزافزون در واشنگتن انجام شد که چین را بهعنوان تهدیدی بلندمدت علیه امنیت، منافع سیاسی و اقتصادی ایالات متحده در سطح جهانی تلقی میکرد.
اکنون، ناظران امور چین از هر دو جناح سیاسی امریکا نگران نشانههایی هستند که حاکی از چرخش ترامپ از سیاستهای رقابتی چندینساله با بزرگترین رقیب ژئوپولیتیکی امریکا است—چرخشی که احتمالاً به چین مجال میدهد تا جای پای خود را در صنایع راهبردی که ترامپ میخواهد دوباره به امریکا بازگرداند، تحکیم کند.
-تعیین انتظارات
هرچند دموکراتها به دلیل جنگ اقتصادی طولانی ترامپ با پکن و آنچه نبود هماهنگی با متحدان کلیدی میپنداشتند، انتقادهایی وارد کردهاند، اما در کل از رویکرد سختگیرانهتر نسبت به چین حمایت کردهاند. آنان چین را به مواردی چون تجارت ناعادلانه، دستکاری در نرخ ارز و دسترسی نابرابر به بازار چین متهم میکنند.
تحول سیاست خارجی ترامپ در نخستین دور زمامداریاش چنان گسترده بود که جو بایدن، رئیسجمهور پیشین، نتوانست یخبندان روابط در دوران جنگ سرد جدید را به آسانی از میان بردارد. بایدن نه تنها تعرفههای دوران ترامپ را تمدید کرد، بلکه آنها را افزایش داده و بر صادرات فناوریهای حساس به چین محدودیت بیشتری وضع نمود؛ زیرا نگران بود این فناوریها موجب پیشرفت نظامی چین شوند.
ترامپ در جریان کارزار انتخاباتیاش وعده داد که حتی سختگیرتر از گذشته عمل خواهد کرد. «متیو پاتینجر»، معاون مشاور امنیت ملی او در سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱، پیشبینی کرده بود که ترامپ «مشعل را خواهد برداشت و پیش خواهد رفت»؛ بهویژه در انجام تحقیقات تحت مادۀ ۳۰۱ قانون تجارت امریکا علیه رویههای تجاری چین که زیانآور به منافع اقتصادی بینالمللی و امریکا تلقی میشود.
در ماه اپریل، زمانی که کاخ سفید تعرفههای گستردهای را علیه کشورهای دوست و دشمن اعمال کرد تا پکن را برای توافق جدید تجاری به میز مذاکره بکشاند، چنین به نظر میرسید که مرحلهای تازه از جنگ فناوری آغاز شده است؛ مرحلهای که هدف آن نه تنها کاهش کسر تراز تجاری و احیای صنایع امریکایی بود، بلکه نیز حفظ برتری امریکا بر چین در عرصههای فناوری و نظامی در دنیایی فزاینده بیثبات.
واکنش دولت شی جینپینگ در چین سریع و هدفمند بود. چین مدتی به بازی تعرفهای مشابه پاسخ داد، اما سپس به «گزینۀ هستهای» روی آورد و شرکتهای امریکایی را از زنجیرۀ تأمین مواد معدنی نادر خود کنار گذاشت؛ گامی که سلطۀ خود بر این منابع را به سلاحی بدل کرد، درست همانگونه که امریکا تلاش داشت دسترسی چین به چیپهای پیشرفته را محدود سازد.
ناظران مذاکرات تجاری اخیر، تغییر لحن و رویکردی را حس کردهاند که با امتیازدهیهایی در ماه جولای همراه بوده است—امتیازهایی که هم نمادین و هم محتواییاند و از دید آنان بیش از حد به سود پکن است؛ آنهم به بهای یک توافق.
-فناوریهای نوین در مرکز تنش
در صدر فهرست امتیازها، تصمیم دولت ترامپ برای اجازۀ صادرات فناوری امریکایی به چین است—بهویژه چیپ هوش مصنوعی H20 از شرکت انویدیا (NVIDIA). این تصمیم پس از کارزار شدید لابیگری «جِنسِن هوانگ»، مدیرعامل این شرکت، اتخاذ شد. هوانگ استدلال کرده بود که محدودیتهای بیشتر، فقط موجب تسریع پیشرفت داخلی چین در زمینه هوش مصنوعی و سلطه بر بازار جهانی خواهد شد.
این تصمیم باعث نگرانی برخی از متحدان پیشین و کنونی ترامپ در حزب جمهوریخواه شد. در یک نامۀ رسمی به تاریخ ۲۸ جولای به «هاوارد لوتنیک»، وزیر تجارت امریکا، پاتینجر و «استیو بنن»، مشاور سابق ترامپ، هشدار دادند:
«چیپ H20 یک شتابدهندۀ قدرتمند برای ظرفیتهای پیشرفته هوش مصنوعی چین است، نه یک فناوری از رده خارج.»
در هفتۀ گذشته، خبر رسید که ترامپ در اقدامی بیسابقه درخواست «لای چینگته»، رئیسجمهور تایوان، را برای عبور از خاک امریکا در جریان سفر به متحدان باقیماندۀ تایوان در امریکای لاتین رد کرده است—حرکتی که یک پیروزی دیپلماتیک برای چین محسوب میشود؛ کشوری که تایوان را بخشی از قلمرو خود میداند.
-دلایل تغییر سیاست
«مایکل سوبولیک»، پژوهشگر ارشد در مؤسسۀ هادسن و از امضاکنندگان نامه، به نیوزویک گفت:
«چندین عامل در تغییر جو سیاست نسبت به چین نقش دارند. دولت ترامپ میخواهد بازار چین را برای شرکتهای امریکایی باز کند، و این موجب شده در حال حاضر بهسمت همکاری بیشتر متمایل شود.»
او افزود:
«آمادگی حزب کمونیست چین برای استفاده ابزاری از وابستگی امریکا به مواد معدنی حیاتی، تمایل برخی مقامات برای آزردن پکن را کاهش داده است.»
سوبولیک هشدار داد:
«جِنسِن هوانگ، منافع اقتصادی انویدیا را مقدم بر امنیت ملی امریکا دانسته است. اما وظیفۀ رهبران در واشنگتن این است که امنیت ملی را در اولویت قرار دهند، نه منافع یک شرکت. فروش چیپهای پیشرفتۀ هوش مصنوعی به چین برعکس عمل میکند: این کار ابزارهای قدرتمندی در اختیار ارتش چین میگذارد تا امریکاییها را هدف بگیرد. ما باید در رقابت هوش مصنوعی پیروز شویم، نه یکجانبه تسلیم حزب کمونیست چین شویم.»
سخنگوی شرکت انویدیا در پاسخ به نیوزویک گفت:
«این انتقادات نادرست است و با برنامه اقدام هوش مصنوعی دولت همخوانی ندارد. H20 توان نظامی هیچکسی را افزایش نمیدهد، بلکه به امریکا کمک میکند حمایت توسعهدهندگان جهانی را جلب کند. دولت امریکا بر هر معاملۀ H20 نظارت کامل و اختیار کامل دارد.»
«لیو پِنگیو»، سخنگوی سفارت چین در واشنگتن، نیز واکنش نشان داد:
«چین با سیاسیسازی، ابزاریسازی و نظامیسازی مسائل فناوری و تجارت مخالف است. این اقدامات زنجیرههای صنعتی و تأمین جهانی را بیثبات میسازند و به نفع هیچکس نیستند.»
-بحث سرنوشتساز
اگر ترامپ بر این مسیر باقی بماند، این اقدام یکی از بزرگترین چرخشها در رقابتی خواهد بود که قرار بود نسلها میان امریکا و چین ادامه یابد. اما همگان باور ندارند که ترامپ نیت واقعیاش را آشکار ساخته است.
«جورج مگنوس»، عضو مرکز چین در دانشگاه آکسفورد، به نیوزویک گفت:
«ترامپ میخواهد به دنیا نشان دهد که تنها او توانایی بستن توافق تجاری با پکن را دارد، در حالی که رئیسجمهور پیشین نتوانست چنین کاری کند.»
او افزود:
«من فکر نمیکنم ترامپ و دولتش چین را بهعنوان دشمن راهبردی نادیده گرفته باشند، اما ترامپ میخواهد در سال نخست زمامداریاش یک «پیروزی» به رخ جهانیان بکشد و نشان دهد که امریکا و چین میتوانند با هم تجارت کنند.»
به گفتۀ مگنوس:
«ما نباید فراموش کنیم که امریکا یک یادداشت رسمی سیاست سرمایهگذاری به نام «اول امریکا» دارد که بیپروا ضد چین است. لذا ممکن است امریکا وضعیت را از کالاهای چینی سلب کند. در مجموع، ابهام و پیچیدگی زیادی در رفتارها و مواضع ترامپ وجود دارد، اما تمام اینها میتواند واقعیت داشته باشد.»
Afghanistan people's front 